خبرگزاری آریا -تحقیقی تازه درباره گزارش یکی از شرکتهای بزرگ حسابرسی جهان، KPMG، نشان داده است که بیشتر ارجاعات و منابع آن گزارش معیوب و نادرست بودهاند. این ماجرا در ادامه موج گزارشهای حاوی «توهمات هوش مصنوعی» است که توسط شرکتهای حرفهای خدماترسان منتشر میشوند.
به گزارش آریا؛این تحقیق که توسط نرمافزار «GPTZero» انجام شده، بر روی گزارش اکتبر 2025 KPMG با عنوان «تجربه کل: بازتعریف تعالی در عصر هوش مصنوعی عاملمحور» متمرکز بود؛ گزارشی که خلاصهای از مطالعه سالانه این شرکت در زمینه تعالی تجربه مشتری را ارائه میدهد.
یافتهها نشان میدهد که از 45 ارجاع در این گزارش برجسته، تنها پنج مورد به منابع واقعی و بدون نقص اشاره دارند. به عبارت دیگر، 40 عنوان از 45 عنوان ارجاع، جعلی از آب درآمدهاند. KPMG برای توصیف این پدیده که ابزارهای هوش مصنوعی مولد به صورت تصادفی منابع تقلبی ایجاد میکنند، منابع واقعی را با هم ترکیب میکنند یا عناوین را به شدت تحریف میکنند، اصطلاح «ارجاع دهی فضایی» (vibe citing) را ابداع کرده است.
تقریباً نیمی از ادعاهای مبتنی بر این 45 ارجاع نیز نادرست یا منسوب به نظر میرسند. به عنوان نمونه، گزارش اولیه KPMG یک بیانیه مطبوعاتی از شرکت راهآهن شرق ژاپن در سال 2019 را به عنوان شاهدی بر استفاده از عاملهای هوش مصنوعی ذکر کرده بود، در حالی که اصطلاح «هوش مصنوعی عاملمحور» تنها از سال 2024 وارد گفتمان عمومی شده است.
GPTZero همچنین دریافت که مدل زبانی بزرگ KPMG به طور مداوم نویسندگان مقالهها را با سوژههای آنها اشتباه میگیرد: برای نمونه، یک پست وبلاگی درباره حمل و نقل لندن (TfL) که توسط یک وبلاگنویس مقیم ساری نوشته شده، به اشتباه به خود TfL نسبت داده شده است؛ یا RetailNews درباره یونیکلو به عنوان نوشتهشده توسط یونیکلو ارجاع شده است.
نمونه دیگر، تناقض در دادههای خود KPMG است: گزارش مدعی است که بر اساس «تحقیق KPMG»، 55 درصد از مدیران عامل، هوش مصنوعی را به عنوان اولویت اول سرمایهگذاری خود رتبهبندی کردهاند، در حالی که چشمانداز مدیران عامل KPMG در سال 2025 که در همان ماه منتشر شده، این رقم را 71 درصد اعلام میکند.
آمارهای نادرست و ادعاهای ساختگی این گزارش قبلاً توسط نشریات صنعتی و یک روزنامه چک بازنشر شده و اکنون به طور مستقیم توسط مدلهای زبانی بزرگ مانند ChatGPT و Gemini نیز مورد استناد قرار میگیرند.
گزارش «تجربه کل» از صفحه اصلی وبسایت KPMG حذف شده است. پل اسائو، نویسنده گزارش، در یافتههای تحقیق گفته است: «گمان میکنیم هیچ انسانی در KPMG ارجاعات، ادعاها یا منابع را قبل از انتشار بررسی نکرده است.»
سخنگوی KPMG به فایننشال تایمز گفت که این شرکت «دقت و درستی محتوای منتشر شده خود را جدی میگیرد» و ضمن حذف گزارش از وبسایتها، در حال بررسی شرایط انتشار آن است. او افزود: «ما انتظار داریم همه کارکنان ما از دستورالعملهای ما در مورد استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی پیروی کنند، از جمله نظارت انسانی برای تأیید محتوا و راستیآزمایی منابع مستقل.»
**مشکل توهمات هوش مصنوعی در شرکتهای حرفهای خدماترسان**
پیش از این، در اکتبر سال گذشته، شرکت بزرگ دیگر یعنی «دلوییت» مجبور شد بخشی از وجه خود را به دولت فدرال استرالیا بازگرداند، پس از آنکه گزارش منتشر شده توسط این شرکت حاوی چندین خطای ناشی از استفاده از هوش مصنوعی بود.
شرکت حقوقی «پینسنت میسون» مستقر در لندن نیز اخیراً پس از آنکه یک قاضی دیوان عالی از ارائه نامههای تولیدشده توسط هوش مصنوعی حاوی اطلاعات نادرست حقوقی از سوی یکی از وکلای این شرکت انتقاد کرد، در صدر اخبار قرار گرفت.
در ماه آوریل، شرکت حقوقی برجسته آمریکایی «سالیوان اند کرامول» مجبور شد پس از آنکه تیم بازسازی آن در یک پرونده پرمخاطب، اظهارنامهای حاوی چندین «توهم» تولیدشده توسط هوش مصنوعی ارائه کرد، از قاضی عذرخواهی کند.
همچنین در ماه مه، «ایی وای» (EY) مجبور شد مطالعهای در مورد برنامههای پاداش وفاداری مشتریان را که حاوی توهمات آشکار هوش مصنوعی و پانویسهای جعلی بود، پس بگیرد.