خبرگزاری آریا- به مناسبت روز خبرنگار و همچنین در آستانه روز 21 مرداد، روز ملی صنایع کوچک، به همت شرکت شهرکهای صنعتی مازندران، خبرنگاران در قالب یک تور صنعتی راهی شهرک صنعتی جمشیدآباد آمل شدند؛ سفری کوتاه به قلب واحدهایی که چرخ تولید را در روزهای دشوار اقتصادی همچنان میچرخانند.
به گزارش خبرنگار آریا درساری: «رنگینپلاست»، «تابش پایدار مازندران» و «ثانیپلاست» سه مقصد این بازدید بودند؛ سه واحد تولیدی با محصولات و بازارهای متفاوت که در یک نقطه «تلاش برای حفظ تولید، اشتغال و بازار در میان انبوهی از موانع» اشتراک دارند.
این بازدید فرصتی بود تا خبرنگاران نه از پشت ویترین آمارها، بلکه از نزدیک، صدای دستگاهها، رفتوآمد کارگران، انبار مواد اولیه و مسیر تبدیل مواد خام به محصول نهایی را ببینند و پای صحبت تولیدکنندگانی بنشینند که مشکلات صنعت را نه در قالب گزارش، بلکه در متن زندگی روزمره خود تجربه میکنند.
جمشیدآباد؛ شهرکی بدون واحد راکد:
در ابتدای این بازدید، حمیدرضا عبدی، مدیر اجرایی شهرک صنعتی آمل و محمودآباد، از وضعیت فعالیت واحدهای صنعتی در شهرک جمشیدآباد گفت؛ شهرکی که به گفتهاش، در میان شهرکهای صنعتی آمل، شرایط متفاوتی دارد.
به گفته عبدی، برای 58 واحد دراین شهرک قرارداد منعقد شده که ازاین تعداد، 49 واحد به بهرهبرداری رسیده و فعال هستند و9 واحدنیز درمرحله اجرای طرح قراردارند. مجموع واحدهای فعال شهرک برای حدود 980 نفر اشتغال ایجاد کردهاند و نکته قابل توجه اینکه جمشیدآباد در حال حاضر واحد راکد ندارد.
تنوع فعالیتها نیز در این شهرک قابل توجه است؛ از صنایع شیمیایی و تزریق گرفته تا واحدهای فلزی و بتنی. زیرساختهای آب، برق و امکانات مورد نیاز نیز در شهرک فراهم شده و به گفته مدیر اجرایی شهرک، از این نظر مشکل خاصی وجود ندارد.
اما در کنار این تصویر امیدوارکننده، یک مطالبه قدیمی همچنان پابرجاست؛ جاده دسترسی شهرک به کمربندی.
مسیر دسترسی جمشیدآباد حدود 2 هزار و 800 متر طول دارد که نزدیک به دو سوم آن اجرا و آسفالت شده، اما بخش باقیمانده همچنان نیازمند تعیین تکلیف و تکمیل عملیات است. طبق توضیحات عبدی، با وجود پیگیریهای انجامشده، موضوع نحوه استفاده از بستر مسیر و اختلافنظر درباره واگذاری آن موجب شده پروژه به سرانجام کامل نرسد.
برای واحدهایی که هر روز میزبان کامیونهای حمل مواد اولیه و محصولات هستند، جاده تنها یک مسیر ارتباطی نیست؛ بخشی از زنجیره تولید است. از همین رو، تکمیل این مسیر یکی از مطالبات اصلی شهرک صنعتی جمشیدآباد محسوب میشود.
ثانیپلاست؛ از یک ایده خانوادگی تا بازارهای صادراتی:
دریکی از سالنهای تولید، صدای مداوم دستگاهها روایت دیگری از صنعت را پیش چشم خبرنگاران قرار میدهد؛ روایتی که از سال 1397 آغاز شده و امروز به سه فاز تولیدی رسیده است.
عماد ثانی، مدیرعامل گروه صنعتی ثانیپلاست، میگوید فعالیت فاز پلیمری این مجموعه با تلاش پدر مرحومش آغاز شد و اکنون سه مجموعه تولیدی مجزا در حوزه محصولات دکوراتیو پلیمری فعالیت میکنند.
فاز نخست به تولید محصولات دکوراتیو PVC، فاز دوم به محصولات دکوراتیو پلیاستر و فاز سوم به تولید سنگ مصنوعی PVC یا همان «ماربل شیت» اختصاص دارد؛ محصولاتی که بخش عمده بازار آنها در دکوراسیون داخلی منازل، مراکز اداری، بیمارستانها و مراکز بهداشتی و درمانی است.
ثانیپلاست امروز بیش از 200 نوع محصول تولید میکند و حدود 140 نیروی مستقیم بیمهشده در آن مشغول به کار هستند. خطوط تولید این مجموعه به صورت سه شیفت فعالیت دارند و محصولات از طریق شبکه عاملیت و نمایندگی در بازار داخلی عرضه میشوند.
اما بازار این مجموعه تنها به داخل کشور محدود نمانده است. حدود 35 درصد تولیدات ثانیپلاست به بازارهای صادراتی اختصاص دارد و محصولات این شرکت به هشت کشور صادر میشود. حتی بازار اروپا نیز مقصد محصولات این مجموعه بوده و یک محموله ماربل شیت به مقصد هلند صادر شده است.
برنامه توسعه نیز روی میز است؛ تولید کفپوشهای PVC قرار است به سبد محصولات اضافه شود؛ طرحی که بنا بر برنامهریزی انجامشده، طی یک سال آینده به بهرهبرداری خواهد رسید. در صورت تحقق این طرح، ثانیپلاست میتواند بخش گستردهتری از زنجیره دکوراسیون داخلی ساختمان، از سقف و دیوار تا کف و ابزارآلات را پوشش دهد.
اما پشت این توسعه، چالشهایی جدی قرار دارد. تحریمها، دشواری انتقال ارز، نوسان نرخ ارز و بهویژه تأمین مواد اولیه، بخشی از مشکلاتی است که این واحد صنعتی با آن دستوپنجه نرم میکند.
ثانی میگوید پس از شرایط جنگی و آسیبهای واردشده به زیرساختهای پتروشیمی، تأمین PVC دشوارتر شده و اکنون حدود 40 درصد مواد اولیه مورد نیاز مجموعه از طریق واردات تأمین میشود. با این حال، حتی در سختترین شرایط نیز خطوط تولید این مجموعه متوقف نشده و نیرویی تعدیل نشده است.
رنگینپلاست؛ وقتی گرانی مواد اولیه به نقدینگی میرسد:
مقصد بعدی، رنگینپلاست است؛ واحدی که بخش مهمی از زنجیره صنایع غذایی را با تولید بستهبندیهای منعطف پشتیبانی میکند.
مهدی رنجبر، عضو هیئتمدیره شرکت رنگینپلاست آمل، توضیح میدهد که محصولات این مجموعه در بستهبندی انواع محصولات غذایی، از لبنیات گرفته تا مرغ، گوشت و محصولات کشتارگاهی کاربرد دارد.
سه سوله تولیدی و فضای انبار این مجموعه در مجموع حدود 4 هزار مترمربع وسعت دارد. ظرفیت تولید در شرایط عادی حدود 600 تن در ماه است و خروجی مجموعه حدود 500 تن اعلام میشود.
اما اینجا نیز مسئله اصلی به ماده اولیه بازمیگردد. رنگینپلاست برای تولید به مواد پتروشیمی وابسته است و در ماههای اردیبهشت و خرداد، دشواری تأمین مواد اولیه باعث شده بخشی از نیاز خود را از بازار آزاد تهیه کند؛ موادی که در برخی موارد تا دو برابر نرخ عرضه در بورس قیمت داشتهاند.
این افزایش قیمت فقط یک عدد در فاکتور خرید نیست. ماده اولیه گرانتر یعنی محصول نهایی گرانتر، فشار بیشتر بر نقدینگی و در نهایت دشوارتر شدن گردش مالی کارخانه. از سوی دیگر، مشتریانی که پیشتر با دورههای پرداخت یکماهه یا 45 روزه فعالیت میکردند، در شرایطی قرار گرفتهاند که تولیدکننده برای تأمین مواد اولیه ناچار به پرداخت نقدی است.
با وجود کاهش سفارشها و کاهش ساعت فعالیت خطوط، مدیران مجموعه تصمیم گرفتهاند نیروی انسانی حفظ شود. حدود 110 تا 120 نیروی مستقیم همچنان در مجموعه حضور دارند و حتی در دورههایی که تولید کاهش یافته، کارکنان برای نگهداری، نظافت و آمادهسازی تجهیزات در کارخانه حاضر بودهاند.
قطعی برق نیز چالش دیگری است که هفتهای یک روز فعالیت مجموعه را تحت تأثیر قرار میدهد؛ مشکلی که فقط به دستگاه و میزان تولید محدود نمیشود و حتی برنامه زندگی و تعطیلی کارکنان را نیز دستخوش تغییر میکند.
با این حال، وقتی از مهمترین مشکل سؤال میشود، پاسخ روشن است: نقدینگی و تأمین مواد اولیه.، تابش پایدار؛ تولید برای مرغداری و گلخانه در واحد دیگری از شهرک، پلاستیکها سرنوشت متفاوتی پیدا میکنند. مصطفی قمی، مدیر بخش تولید شرکت «تابش پایدار» مازندران، از مجموعهای میگوید که صفر تا صد تولید لوازم پلاستیکی مورد استفاده در مرغداریها و گلخانهها را در داخل مجموعه انجام میدهد.
ازمواد اولیه و فرآیند تزریق تا محصول نهایی، زنجیره تولید در همین واحد دنبال میشود و حدود 100 تا 120 نوع قطعه و محصول مختلف تولید میشود.
این مجموعه حدود 30 سال سابقه فعالیت دارد و در حال حاضر حدود 20 نیروی مستقیم در آن مشغول هستند. بخشی از فعالیتهای جانبی نیز توسط نیروهایی در خارج از مجموعه و در قالب کار در منزل انجام میشود.
اما تابش پایدار نیز مانند دیگر واحدهای بازدیدشده، نگاه خود را به بازارهای فراتر از مرزها دوخته است. محصولات این شرکت به کشورهایی همچون ارمنستان، جمهوری آذربایجان، عراق و افغانستان صادر میشود و توسعه صادرات یکی از محورهای فعالیت مجموعه است.
قمی درعین حال از چالشهایی میگوید که تقریباً در تمام واحدهای تولیدی تکرار میشود؛ تأمین مواد اولیه، برق و نیروی کار.
مواد اولیه مورد نیاز این واحد عمدتاً از محصولات پتروشیمی تأمین میشود و شرایط دشوار ناشی از وضعیت جنگی نیز بر تأمین آن اثر گذاشته است. ازسوی دیگر، جذب نیروی کار در منطقه نیز به یکی از دغدغههای این مجموعه تبدیل شده است.
روایت مشترک سه کارخانه:
سه کارخانه، سه محصول و سه مدل کسبوکار متفاوت؛ اما وقتی پای صحبت مدیران مینشینیم، یک نخ مشترک میان همه روایتها دیده میشود: تولیدکننده میتواند تولید کند، بازار پیدا کند و حتی صادرات داشته باشد، اما استمرار این مسیر به حل موانع زیرساختی و اقتصادی وابسته است.
دریک سو، جمشیدآباد با 49 واحد فعال و حدود 980 شغل مستقیم قرار دارد؛ شهرکی که اکنون واحد راکد ندارد، اما برای تکمیل مسیر دسترسی خود چشمانتظار همکاری دستگاههای مسئول است.
درسوی دیگر، واحدهایی قرار دارند که محصولاتشان از بستهبندی مواد غذایی تا تجهیزات گلخانهای و مرغداری و محصولات دکوراتیو ساختمان را دربرمیگیرد؛ واحدهایی که بخشی از تولید خود را به بازارهای خارجی میفرستند و در شرایط سخت نیز تلاش کردهاند چراغ کارخانه خاموش نشود.
وجه مشترک دیگر، اما مشکلات مشترک است: تأمین مواد اولیه، نقدینگی، نوسانات ارزی، قطعی برق و کمبود نیروی کار.
این مشکلات اگرچه برای هر واحد شکل متفاوتی دارد، اما نتیجهای مشابه ایجاد میکند؛ افزایش هزینه تولید، فشار بر سرمایه در گردش، کاهش قدرت برنامهریزی و دشوار شدن مسیر توسعه
از980 شغل ایجادشده در شهرک جمشیدآباد تا حفظ 110 و 120 نیروی رنگینپلاست، از 140 نیروی مستقیم ثانیپلاست تا اشتغال مستقیم و غیرمستقیم در تابش پایدار، همه نشان میدهد که صنایع کوچک صرفاً واحدهایی در گوشه شهرکهای صنعتی نیستند؛ آنها بخشی از ستون فقرات اشتغال و تولید منطقهاند.