خبرگزاری آریا - رئیس انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران با هشدار نسبت به وضعیت بازار کالاهای اساسی گفت: حذف ارز ترجیحی پایان بحران نیست و در صورت بازگشت تقاضا، احتمال موج جدید تورم و کمبود کالا وجود دارد
به گزارش خبرگزاری آریا؛ محمد مختاریانی با انتقاد از نحوه اجرای سیاستهای ارزی و تنظیم بازار، نسبت به پیامدهای تداوم بیثباتی در تأمین ارز، کاهش قدرت خرید خانوارها و احتمال بازگشت تقاضا هشدار داد و گفت: اقتصاد 50 هزار تومانی به میانگین 175 هزار تومان رسیده است و اگر تقاضا اندکی افزایش یابد، بازار ممکن است با موج جدید تورم و کمبود عرضه مواجه شود.
مدیرعامل شرکت طبیعت و رئیس انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران، در نشست خبری با تشریح وضعیت بازار کالاهای اساسی اظهار کرد: حذف ارز ترجیحی از نگاه فعالان بخش خصوصی، میتواند پایان یک سیاست ناکارآمد باشد، اما نحوه اجرای این تصمیم و شرایط حاکم بر بازار، اهمیت بسیار زیادی دارد.
وی افزود: طی سالهای گذشته فعالان صنعت غذا علاوه بر مشکلات مربوط به نرخ ارز، با تأخیرهای طولانی در تخصیص و پرداخت ارز، محدودیتهای ثبت سفارش و تصمیمات متعدد تنظیم بازاری مواجه بودند؛ مسائلی که امکان برنامهریزی را از تولیدکنندگان و واردکنندگان گرفته است.
تأخیر پرداخت ارز از چند هفته به 18 ماه رسید
رئیس انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران با اشاره به روند پرداخت ارز ترجیحی گفت: در سالهای ابتدایی اجرای این سیاست، واردکننده پس از واردات کالا معمولاً طی چند روز یا چند هفته ارز خود را دریافت میکرد، اما با افزایش محدودیت منابع ارزی، این فاصله بهتدریج افزایش یافت.
مختاریانی ادامه داد: دوره پرداخت ارز ابتدا به دو تا سه ماه، سپس به چهار، پنج و حتی شش ماه رسید و در نهایت مطالبات برخی واردکنندگان برای ماهها و در مواردی تا 18 ماه بلاتکلیف باقی ماند.
وی تصریح کرد: در چنین شرایطی شرکتهای واردکننده برای جلوگیری از توقف واردات کالاهای اساسی، از اعتبار خود نزد فروشندگان خارجی و همچنین تسهیلات ارزی استفاده کردند؛ اما تداوم این وضعیت موجب شد اعتبار تجار ایرانی نزد تأمینکنندگان خارجی آسیب ببیند.
این فعال اقتصادی گفت: بازسازی اعتبار از دست رفته آسان نیست، زیرا بسیاری از فروشندگان خارجی اکنون حاضر نیستند بدون دریافت وجه معامله، کالا را به صورت اعتباری در اختیار تجار ایرانی قرار دهند.
بخش خصوصی از دو سال قبل خواستار حذف ارز ترجیحی بود
مختاریانی با تأکید بر اینکه درخواست اصلاح سیاست ارز ترجیحی موضوع جدیدی نیست، اظهار کرد: تشکلهای فعال در حوزه کالاهای اساسی طی دو سال گذشته بارها اعلام کرده بودند که ادامه ارز ترجیحی به شکل موجود، به زیان تجارت و تولید است.
وی گفت: نمیتوان از یک واردکننده انتظار داشت کالا را وارد کند، اما دولت ارز آن را به موقع تأمین نکند و در نهایت همان واردکننده مسئول تنظیم بازار نیز باشد.
رئیس انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران افزود: مشکل اصلی تنها نرخ ارز نبود؛ بلکه بیثباتی در تخصیص ارز، ثبت سفارش، تعیین حجم واردات و تصمیمات تنظیم بازاری، شرایطی ایجاد کرده بود که فعالان اقتصادی امکان برنامهریزی دقیق برای آینده را نداشتند.
اختلاف نرخ ارز ترجیحی و آزاد الزاماً «رانت» نیست
مدیرعامل شرکت طبیعت در ادامه با انتقاد از برخی محاسبات درباره رانت ارز ترجیحی گفت: نمیتوان صرفاً اختلاف میان نرخ ارز ترجیحی و نرخ بازار آزاد را در حجم واردات ضرب کرد و کل این رقم را به عنوان رانت واردکننده در نظر گرفت.
وی توضیح داد: کالایی که با ارز ترجیحی وارد کشور میشود الزاماً با نرخ ارز آزاد به فروش نمیرسد و در بسیاری از بازارها، رقابت میان عرضهکنندگان موجب کاهش قیمت فروش میشود.
مختاریانی با اشاره به بازار نهادههای دامی افزود: در برخی مقاطع، کالا حتی پایینتر از نرخ مصوب به فروش رسیده است؛ بنابراین نمیتوان تمام اختلاف اسمی نرخ ارز را سود یا رانت واردکننده تلقی کرد.
وی تأکید کرد: برای ارزیابی واقعی آثار سیاست ارزی باید شرایط بازار، میزان عرضه و تقاضا، هزینههای واردات، قیمت فروش و رقابت میان فعالان اقتصادی به صورت همزمان مورد بررسی قرار گیرد.
تنظیم بازار مهمتر از تخصیص ارز ارزان
رئیس انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران با بیان اینکه تخصیص ارز ارزان به تنهایی تضمینکننده ثبات بازار نیست، گفت: اگر میزان تولید داخلی، حجم واردات، مصرف، ذخایر و نیاز واقعی بازار بهدرستی محاسبه نشود، حتی با تخصیص ارز ارزان نیز امکان کمبود کالا و افزایش قیمت وجود دارد.
مختاریانی خاطرنشان کرد: تنظیم بازار باید بر مبنای اطلاعات دقیق و بهروز انجام شود و تصمیمات مربوط به واردات باید متناسب با شرایط واقعی تولید و مصرف باشد.
کاهش تقاضا، تورم واقعی را پنهان کرده است
وی در بخش دیگری از سخنان خود به کاهش قدرت خرید خانوارها اشاره کرد و گفت: شرایط فعلی بازار را نمیتوان تنها بر اساس قیمت کالاها تحلیل کرد؛ چراکه کاهش قدرت خرید مردم موجب کاهش تقاضا شده و همین موضوع بخشی از تورم واقعی را در بازار پنهان کرده است.
مختاریانی افزود: در صورتی که تقاضا در بازار افزایش پیدا کند، چنانچه عرضه متناسب با آن نباشد، احتمال شکلگیری موج جدید افزایش قیمتها وجود دارد.
وی با بیان اینکه اقتصاد 50 هزار تومانی اکنون به میانگین 175 هزار تومان رسیده است، نسبت به پیامدهای بازگشت تقاضا بدون تقویت عرضه هشدار داد.
لوبیا چیتی؛ نمونهای از تبعات تصمیمات نادرست
رئیس انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران در ادامه به وضعیت بازار لوبیا چیتی اشاره کرد و گفت: کاهش تولید این محصول در برخی مناطق کشور به دلیل خشکسالی و سرمازدگی، نیاز بازار به واردات را افزایش داد، اما در تعیین میزان ثبت سفارش، بیشتر به میانگین واردات سالهای گذشته توجه شد.
وی افزود: در همان مقطع پیشنهاد شد بخشی از ثبت سفارش عدس کاهش پیدا کند و منابع ارزی آن به واردات لوبیا چیتی اختصاص یابد، اما این پیشنهاد اجرایی نشد و در نهایت کمبود لوبیا چیتی به یکی از مسائل مهم بازار تبدیل شد.
مختاریانی گفت: این نمونه نشان میدهد که سیاستگذاری در حوزه کالاهای اساسی باید بر اساس نیاز واقعی بازار و شرایط تولید انجام شود، نه صرفاً بر مبنای آمار گذشته.
هشدار درباره آینده بازار کالاهای اساسی
وی در پایان تأکید کرد: حذف ارز ترجیحی اگر همراه با سیاستگذاری دقیق، تأمین بهموقع ارز، برنامهریزی برای واردات و توجه به قدرت خرید مردم نباشد، نمیتواند به تنهایی مشکلات بازار کالاهای اساسی را حل کند.
رئیس انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ایران خاطرنشان کرد: بخش خصوصی برای استمرار تأمین کالاهای اساسی نیازمند ثبات در مقررات، پیشبینیپذیری تصمیمات، پرداخت بهموقع مطالبات و مشخص بودن سیاستهای ارزی است؛ در غیر این صورت، افزایش هزینه تأمین مالی و کاهش اعتبار تجار ایرانی در بازارهای بینالمللی میتواند در نهایت هزینه بیشتری را به اقتصاد غذا و مصرفکننده تحمیل کند.
محمد چهاردولی - خبرنگار اقتصادی آریا