خبرگزاری آریا -مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در حاشیه برگزاری نخستین مانور تمام‌عیار استان، تأکید دارد که در روزهای بحران، هنر نه یک امر تزیینی، بلکه ابزاری راهبردی برای حفظ انسجام اجتماعی و تاب‌آوری روانی جامعه است.
به گزارش دریافتی آریا، مهدی رنجبر با اشاره به اینکه در شرایطی کنونی، «مانور هنرمندانه» به معنای بازآفرینی خلاقانه مفاهیم و استفاده از ظرفیت‌های هنری برای کاهش تنش، اهمیتی دوچندان می‌یابد، می‌افزاید: هنرمندان در چنین روزهایی باید از کلیشه‌ها فاصله گرفته و با رویکردی جسورانه، به روایت قصه‌هایی بپردازند که امید و همبستگی را در بطن جامعه تقویت می‌کند.
این مدیر فرهنگی در این باره می‌گوید: هنر در دوران بحران نباید به انزوا برود. مانور هنرمندانه یعنی پیوند میان دغدغه‌های واقعی مردم و ابزارهای بیانی هنر؛ به‌طوری که تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی به جای دامن زدن به یأس، فضایی برای گفتگو و درک متقابل فراهم کنند.
دبیر شورای فرهنگ عمومی گفت: بهره‌گیری از فضای مجازی و بسترهای غیرمتعارف برای ارائه آثار هنری، یکی از ارکان اصلی این مانور است تا دسترسی عموم مردم به این مسکن‌های فرهنگی در روزهای سخت فراهم شود و حمایت از تولیدات هنریِ متعهد و خلاق در این بازه‌های زمانی، یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای سلامت روانی و فرهنگی جامعه محسوب می‌شود.
معاون استاندار فارس: تداوم مانورهای آمادگی در برابر بحران ضروری است
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار فارس با اشاره به نقش تعیین‌کننده مردم در مواجهه با بحران‌ها، بر ضرورت استمرار مانورهای تمام‌عیار برای ارتقای سطح آمادگی دستگاه‌های امدادی و عمومی و نهادینه‌سازی فرهنگ آمادگی در جامعه تاکید کرد.
سید احمد احمدی‌زاده در حاشیه برگزاری اولین مانور تمام‌عیار استان فارس، با تاکید بر اهمیت بالای مدیریت بحران اظهار کرد: نقش مردم در مواجهه با بحران‌ها بسیار تعیین‌کننده است و این مانورها با هدف ارتقای آمادگی آحاد جامعه و همچنین افزایش سرعت عمل و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و امدادی طراحی و اجرا شده است.
*نقش کلیدی مشارکت مردمی در کاهش خسارات احتمالی*
وی با بیان اینکه برگزاری چنین تمریناتی در مدیریت بهینه حوادث طبیعی و کاهش خسارات احتمالی نقشی کلیدی دارد، افزود: آمادگی دستگاه‌های مختلف در این مانور بسیار فعالانه و چشمگیر است و امیدواریم با حضور و نظارت عالی استاندار محترم، این ارزیابی‌ها در میدان عمل به‌صورت مطلوب و دقیق صورت پذیرد.
ضرورت نهادینه‌سازی فرهنگ آمادگی در جامعه
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار فارس با اشاره به ضرورت نهادینه‌سازی فرهنگ آمادگی در جامعه خاطرنشان کرد: آنچه در مدیریت بحران اهمیت راهبردی دارد، تداوم و استمرار این تمرینات است که می‌تواند منجر به آموزش مستمر مردم و دستگاه‌های خدمات‌رسان شده و در نهایت به ارتقای سطح تاب‌آوری استان در شرایط اضطراری بینجامد.
اولویت استانداری فارس؛ هوشمندسازی و تقویت زیرساخت‌های پاسخ به بحران
احمدی‌زاده تصریح کرد: اولویت ما در استانداری فارس، هوشمندسازی و تقویت زیرساخت‌های پاسخ به بحران است تا با بهره‌گیری از توان حداکثری دستگاه‌ها و مشارکت عمومی، شاهد کمترین آسیب در حوادث احتمالی باشیم.
صلابت زاگرس؛ آزمون تمام‌عیار آمادگی فارس در برابر زلزله
صدای انفجار، نخستین نشانه حادثه بود. انفجارهایی که از خطوط و مخازن گاز فرضی به گوش می‌رسید و برای لحظاتی فضای شهر صدرا را تحت تاثیر قرار داد، اما این‌بار قرار نبود کسی غافلگیر شود، چرا که پیش از آغاز مانور، مدیریت بحران درباره انفجارهای فرضی هشدار داده بود و همه می‌دانستند قرار است زلزله‌ای به بزرگی 6.7 ریشتر، بخشی از شهر را بلرزاند و هزاران نیروی امدادی، خدماتی و انتظامی را به میدان بکشاند.
رمز «یا حضرت زهرا(س)» که توسط استاندار فارس اعلام شد، مانور تمام‌عیار استانی «صلابت زاگرس» بطور رسمی آغاز شد، مانوری با حضور بیش از چهار هزار نیرو و حدود 2 هزار و 400 دستگاه ماشین‌آلات که صدرا را به صحنه یک عملیات گسترده برای سنجش آمادگی استان فارس در برابر بحران تبدیل کرد.
اینجا قرار نبود فقط چند دستگاه، گوشه‌ای از توان خود را به نمایش بگذارند بلکه قرار بود همه زنجیره مدیریت بحران، از لحظه وقوع حادثه تا امدادرسانی، اسکان، تامین امنیت، بازگشایی راهها و بازگرداندن زیرساخت‌های حیاتی به مدار، یکجا آزموده شود.
در مرکز هماهنگی و فرماندهی عملیات اضطراری، مدیران دستگاه‌های اجرایی همگی حاضر شدند و گزارش اقدامات خود را ارائه کردند، اما در بیرون از این مرکز، میدان مانور روایت دیگری داشت.
آژیرها به صدا درآمده بود و خودروها ی امدادی در رفت‌وآمد بودند و نیروهای عملیاتی، هر کدام در نقطه‌ای از منطقه فرضی حادثه، ماموریت خود را دنبال می‌کردند.
پل زیر بار زلزله؛ راهداران دست به کار شدند
یکی از نخستین صحنه‌های چشمگیر مانور، عملیات راهداری برای بازگشایی مسیرها بود.
در سناریوی زلزله، بخشی از راهها آسیب دیده و یک پل نیز تخریب شده بود و ماشین‌آلات سنگین راهداری وارد میدان شدند تا راهی که زلزله فرضی بسته بود، دوباره برای عبور خودروهای امدادی و خدماتی آماده شود.
بیل‌های مکانیکی و دیگر تجهیزات راهسازی به کار افتادند و عملیات بازسازی پل تخریب‌شده آغاز شد، چرا که در یک بحران واقعی، باز شدن راه فقط به معنای تسهیل رفت‌وآمد نیست، گاهی چند دقیقه زودتر رسیدن یک آمبولانس یا خودروی امدادی می‌تواند فاصله میان مرگ و زندگی باشد.
همزمان، دیگر مسیرهای آسیب دیده نیز در دستور کار نیروهای راهداری قرار گرفت تا شبکه دسترسی به مناطق حادثه دیده هرچه سریعتر احیا شود.
آژیر آمبولانس‌ها؛ مسابقه با زمان برای نجات مصدومان
در سوی دیگر میدان، اورژانس در تکاپو بود و آمبولانس‌ها با شتاب در مسیرهای تعیین شده تردد می‌کردند تا مصدومان فرضی را از نقاط آسیب دیده به مراکز درمانی منتقل کنند.
در چنین صحنه‌ای، زمان معنای دیگری پیدا می‌کند و هر مسیر بازشده، هر مانع کنار زده شده و هر دقیقه‌ای که از زمان انتقال کم شود، بخشی از زنجیره نجات است.
در سناریوی «صلابت زاگرس»، اورژانس بخشی از همین زنجیره بود، زنجیره‌ای که از محل حادثه آغاز می‌شد و به مراکز درمانی می‌رسید.
آتش در حریم حادثه؛ آتش‌نشانان وارد می‌شوند
اما زلزله فرضی تنها با تخریب ساختمان‌ها همراه نبود و انفجارهای فرضی خطوط و مخازن گاز، احتمال آتش‌سوزی و گسترش حریق را نیز وارد سناریو کرده بود.
آتش‌نشانان با شتاب وارد عمل شدند تا حریم حادثه را ایمن و آتش را مهار کنند.
در چنین شرایطی، پیش از آنکه امدادرسانی به مصدومان آغاز شود، باید خطرهای ثانویه کنترل شود. آتش، نشت گاز و آسیب به تاسیسات می‌تواند یک حادثه طبیعی را به زنجیره‌ای از حوادث تبدیل کند.
اینجا بود که اهمیت هماهنگی میان آتش‌نشانی، شرکت گاز، برق و دیگر دستگاه‌های خدمات‌رسان خود را نشان می‌داد.
جستجو میان آوار؛ امید به یک نفس زیر خاک
در بخش دیگری از میدان، نیروهای جمعیت هلال احمر در میان آوارهای فرضی به جستجوی گرفتار شدگان پرداختند.
نیروهای امدادی با تجهیزات تخصصی وارد عملیات شدند و سگ‌های زنده‌یاب نیز برای یافتن افراد گرفتار زیر آوار به کار گرفته شدند.
در چنین صحنه‌ای، هر حرکت سگ زنده‌یاب و هر نشانه‌ای که از زیر آوار به دست می‌آید، می‌تواند مسیر عملیات را تغییر دهد و امدادگران با دقت و سرعت، همزمان به دنبال یافتن مصدومان و خارج کردن آنها از میان آوار بودند.
هلال احمر در کنار عملیات جستجو و نجات، خود را برای مرحله‌ای دیگر نیز آماده کرده بود یعنی اسکان گسترده زلزله‌زدگان.
رئیس هلال احمر فارس در مرکز فرماندهی اعلام کرد که امکان اسکان 25 هزار نفر از افراد زلزله‌زده پیش‌بینی شده، ظرفیتی که نشان می‌داد سناریو تنها به چند ساعت امدادرسانی محدود نشده و مراحل پس از حادثه نیز در طراحی مانور دیده شده است.
چادرها نیز در کوتاه ترین زمان ممکن برپا شدند تا تصویری از نخستین ساعات اسکان اضطراری پس از یک زلزله واقعی ارائه شود.
وقتی آب، برق و گاز باید دوباره برگردند
در یک زلزله واقعی، پایان عملیات جست‌وجو و نجات به معنای پایان بحران نیست.
لوله‌های آب ممکن است شکسته باشند، شبکه گاز آسیب دیده باشد و خطوط برق و مخابرات از مدار خارج شده باشند، بنابراین در «صلابت زاگرس»، شرکت‌های خدمات‌رسان نیز همزمان وارد میدان شدند.
نیروهای شرکت‌های آب، برق، گاز و مخابرات مسیرهای آسیب‌دیده را شناسایی کردند، خطرهای احتمالی را مورد بررسی قرار دادند و عملیات لازم برای ایمن‌سازی و بازگرداندن خدمات را دنبال کردند.
لوله‌کشی‌های جدید، برقراری جریان برق و تلاش برای بازگشت آب و گاز و ارتباطات به منطقه آسیب‌دیده، بخش دیگری از این عملیات بود، مرحله‌ای که نشان می‌داد مدیریت بحران فقط نجات انسانها از زیر آوار نیست، بلکه بازگرداندن زندگی عادی به منطقه حادثه دیده نیز بخشی از ماموریت است.
در کنار دستگاه‌های دولتی، ظرفیت بخش خصوصی و تجهیزات این بخش نیز به میدان آمد تا مشخص شود استان در صورت وقوع یک بحران گسترده تا چه اندازه می‌تواند از ظرفیت‌های خارج از ساختار دولتی برای مدیریت حادثه استفاده کند.
«صلابت زاگرس»؛ آزمونی برای سنجش آمادگی استان
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار فارس، در حاشیه این مانور، هدف از اجرای آن را فراتر از یک نمایش عملیاتی دانست و گفت: این مانور برای سنجش میزان آمادگی دستگاه‌های اجرایی در برابر بحران‌هایی طراحی شده است که ممکن است ابعاد و تبعات آنها از قبل به طور کامل قابل پیش‌بینی نباشد.
محمود رضایی‌کوچی در گفت و گو با ایرنا، با اشاره به اینکه استان فارس پیش از این نیز مانورهایی در مقیاس‌های کوچکتر برگزار کرده افزود: «صلابت زاگرس» در واقع تجمیعی از تجربه‌های به‌دست آمده در مانورهای مختلف است، مانوری که تلاش دارد ظرفیت دستگاه‌ها را در مواجهه با بحران‌های متفاوت، از زلزله و سیل گرفته تا آتش‌سوزی و دیگر حوادث محک بزند.
وی اظهار کرد: در مدیریت بحران، مراحل پیش‌بینی، پیشگیری، مدیریت حین بحران و بازتوانی باید در کنار یکدیگر دیده شوند.
او افزود: این مانور فرصتی برای آزمودن توان دستگاه‌های اجرایی در شرایطی است که یک بحران واقعی رخ دهد.
صدرا خودش را هم آزمود
در کنار دستگاه‌های استانی، مدیریت شهری صدرا نیز این مانور را فرصتی برای شناسایی نقاط ضعف و کاستی‌های خود می‌دانست.
رئیس شورای اسلامی شهر صدرا نیز گفت: مجموعه مدیریت شهری از سال گذشته در آماده‌سازی شهر برای برگزاری این مانور مشارکت داشته و در این مدت تلاش شده بخشی از ضعف‌ها و کاستی‌های موجود در حوزه پدافند غیرعامل برطرف شود.
مهدی کشاورز، با اشاره به اینکه برگزاری این مانور فرصتی برای شناسایی نقاط ضعف شهر صدرا بوده افزود: این تجربه می‌تواند مبنایی برای برنامه‌ریزی‌های آینده در حوزه پدافند غیرعامل و مدیریت بحران قرار گیرد.
وی به وضعیت تجهیزات آتش‌نشانی شهر صدرا نیز اشاره کرد و گفت: توسعه ایستگاه‌های آتش‌نشانی در دستور کار قرار دارد و ایستگاه چهارم نیز برای شهر صدرا پیش‌بینی شده است.
رئیس شورای اسلامی شهر صدرا همچنین از برخی کمبودها و کاستی‌ها در حوزه پدافند غیرعامل سخن گفت و از احداث ساختمان پدافند غیرعامل شهرداری به عنوان یکی از اقداماتی یاد کرد که با هدف تخصصی‌تر و حرفه‌ای‌تر شدن مدیریت این حوزه در حال انجام است.
امنیت، ضلع دیگر مدیریت بحران
در میدان حادثه فرضی، تنها امدادگران و دستگاه‌های خدمات‌رسان حضور نداشتند.
سپاه، ارتش، نیروی انتظامی و دیگر دستگاه‌های عضو ستاد مدیریت بحران نیز در عملیات حضور داشتند تا امنیت مردم و زیرساخت‌های حیاتی در شرایط بحران تضمین شود.
در گزارش ارائه شده به فرماندهی عملیات بر عملکرد نیروهای انتظامی در حوزه امنیت و حفاظت از زیرساخت‌ها تاکید شد و اقدامات انجام شده در چارچوب طرح شهید فعال، قابل قبول ارزیابی شد.
در بخش اطلاع‌رسانی نیز وضعیت ارسال پیامک و اطلاع‌رسانی به مردم مورد بررسی قرار گرفت، چرا که در بحران، مردم تنها به امداد نیاز ندارند، بلکه باید بدانند چه اتفاقی افتاده، کجا باید بروند و چگونه از خود و خانواده‌شان محافظت کنند.
ارزیابی فرمانده مدیریت بحران کشور، از آواربرداری تا اسکان
در پایان گزارش دستگاه‌ها، رییس سازمان مدیریت بحران کشور، عملکرد مجموعه‌های حاضر را ارزیابی کرد.
حسین ساجدی‌نیا، اقدامات انجام‌شده در حوزه آواربرداری و اطفای حریق را بسیار خوب توصیف کرد و گفت: در حوزه اسکان نیز، بویژه هلال احمر، چادرها را با سرعت برپا کرده است.
وی، عملکرد دستگاه‌های مسئول در حوزه تغذیه را نیز مطلوب ارزیابی کرد و ادامه داد: در زمینه برقراری مجدد جریان برق، آب و گاز نیز مسیرهای آسیب دیده به سرعت شناسایی و عملیات لازم برای بازسازی و برقراری خدمات انجام شد.
او اظهار کرد: استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و امکانات و تجهیزات این بخش نیز از نقاط مثبت این مانور بود، ظرفیتی که می‌تواند برای استان فارس در زمان وقوع بحران یک امتیاز محسوب شود.
پایان مانور، فرماندهان در پشت وانت، در میان میدان
اما «صلابت زاگرس» هنوز یک صحنه پایانی داشت؛ پس از ارائه گزارش دستگاه‌های عضو ستاد مدیریت بحران، حسینعلی امیری استاندار فارس و فرمانده عملیات، به همراه حسین ساجدی‌نیا رئیس سازمان مدیریت بحران کشور، به جای آنکه میدان را از دور نظاره کنند، سوار بر پشت یک دستگاه وانت شدند.
وانت در میان میدان مانور حرکت کرد و استاندار فارس و رئیس سازمان مدیریت بحران کشور از نزدیک از بخش‌های مختلف بازدید کردند؛ از نیروها و تجهیزات مستقر در میدان گرفته تا دستگاه‌هایی که هر کدام بخشی از سناریوی زلزله 6.7 ریشتری را اجرا کرده بودند.
در آن لحظات، میدان دیگر شبیه یک مانور نبود، هزاران نیرو، صدها دستگاه و مجموعه‌ای از تجهیزات امدادی و خدماتی در کنار یکدیگر تصویری از روزی را بازسازی کرده بودند که امیدواریم هیچگاه در واقعیت تجربه نشود.
بازدید به پایان رسید و استاندار فارس فرمانده عملیات، فرمان پایان مانور را صادر کرد؛ آژیرها آرام گرفتند، ماشین‌آلات از حرکت ایستادند و نیروها به تدریج از میدان خارج شدند، اما آنچه باقی ماند، تنها خاطره چند ساعت عملیات نبود.
«صلابت زاگرس» آمده بود تا به همه یادآوری کند که در برابر زلزله، آنچه جان انسانها را نجات می‌دهد، فقط تجهیزات و ماشین‌آلات نیست، آمادگی، سرعت، هماهنگی و تمرین مداوم برای لحظه‌ای است که دیگر فرصت آزمون و خطا وجود ندارد.