
خبرگزاری آریا -سرویس تحلیل آریا-اعلام نتایج انتخابات در اسرائیل برخلاف بسیاری از نظامهای سیاسی، نقطه پایان رقابت انتخاباتی نیست؛ بلکه آغاز مرحلهای پیچیده و گاه طولانی از چانهزنیهای سیاسی برای تشکیل دولت محسوب میشود. ساختار پارلمانی اسرائیل به گونهای طراحی شده که حتی پیروزی یک حزب در انتخابات نیز تضمینی برای دستیابی به قدرت اجرایی نیست و سرنوشت دولت آینده بیش از هر چیز به توانایی احزاب در ایجاد ائتلافهای شکننده و چندلایه وابسته است.
در نخستین گام پس از اعلام نتایج رسمی، رئیسجمهور اسرائیل با رهبران احزاب و بلوکهای پارلمانی مشورت میکند تا مناسبترین گزینه برای تشکیل دولت را برگزیند. نکته مهم اینجاست که الزام قانونی برای انتخاب رهبر بزرگترین حزب وجود ندارد؛ بلکه فردی انتخاب میشود که از شانس بیشتری برای جلب حمایت اکثریت نمایندگان کنست برخوردار باشد. همین ویژگی نشان میدهد که در سیاست اسرائیل، «توان ائتلافسازی» اهمیت بیشتری از «تعداد کرسیهای یک حزب» دارد.
تجربه سالهای اخیر نیز نشان داده است که تشکیل دولت در اسرائیل بیش از آنکه محصول آرای صندوقها باشد، نتیجه مذاکرات فشرده میان احزاب است. طی سالهای گذشته این کشور چندین بار شاهد انتخابات زودهنگام و بنبستهای سیاسی بوده؛ وضعیتی که ناشی از پراکندگی آرای احزاب و دشواری دستیابی به حد نصاب 61 کرسی در پارلمان 120 نفره است. بر همین اساس، مأمور تشکیل دولت باید نه تنها بر سر تقسیم وزارتخانهها بلکه بر سر جهتگیریهای کلان سیاسی، امنیتی و اقتصادی نیز به توافق برسد.
اهمیت عدد 61 در این میان تعیینکننده است. هر نامزدی که نتواند حمایت دستکم 61 نماینده را کسب کند، عملاً قادر به تشکیل دولت نخواهد بود. از این رو، احزاب کوچک و میانهرو که در ظاهر سهم محدودی از کرسیها دارند، به بازیگران کلیدی تبدیل میشوند و میتوانند نقش «تعیینکننده اکثریت» را ایفا کنند. در چنین شرایطی، وزن سیاسی برخی احزاب بسیار فراتر از تعداد کرسیهای آنها خواهد بود.
عامل دیگری که میتواند معادلات را تغییر دهد، موضع احزاب عربی و همچنین احتمال شکلگیری دولت وحدت ملی است. هرچه آرایش نیروها در کنست متوازنتر باشد، احتمال حرکت به سمت ائتلافهای گستردهتر افزایش مییابد. در مقابل، شکافهای ایدئولوژیک میان جریانهای راست، میانه و چپ میتواند مذاکرات را به بنبست بکشاند و تشکیل دولت را با تأخیر مواجه کند.
سناریوی نهایی نیز همواره بر روی میز باقی میماند: بازگشت به صندوقهای رأی. اگر هیچیک از نامزدها موفق به تشکیل دولت نشوند و اکثریت لازم در کنست شکل نگیرد، پارلمان منحل و انتخابات جدید برگزار خواهد شد. این موضوع بیانگر آن است که در ساختار سیاسی اسرائیل، انتخابات پایان بحران نیست؛ بلکه گاهی تنها مرحلهای از یک چرخه طولانی رقابت، مذاکره و بازتولید قدرت سیاسی محسوب میشود.
در مجموع، آنچه مسیر پیشروی اسرائیل را تعیین خواهد کرد نه صرفاً نتایج اعلامشده انتخابات، بلکه توانایی بازیگران سیاسی در عبور از اختلافات و رسیدن به ائتلافی پایدار است. از همین رو، روزهای پس از انتخابات برای آینده قدرت در اسرائیل به مراتب مهمتر از روز رأیگیری خواهد بود.