نگاهی به رابطه‌ی تتر و دلار در پاییز

خبرگزاری آریا -تتر و دلار آزاد در پاییز رفتار متفاوتی نشان داده‌اند. نگاهی به عوامل این تفاوت و نکته‌های دنبال کردن این دو نرخ.

پاییز برای بازار ارز ایران معمولا فصل آرامی نیست. بعد از رکود نسبی تابستان، فعالیت شرکت‌ها و واردکننده‌ها دوباره بالا می‌رود، بحث بودجه‌ی سال بعد کم‌کم داغ می‌شود و در سطح جهانی هم بانک‌های مرکزی تصمیم‌های مهم آخر سال را می‌گیرند. همه‌ی این‌ها روی نرخ دلار آزاد اثر می‌گذارد و تتر هم که در بازار رمزارز ایران نقش دلار دیجیتال را دارد، از این موج جدا نمی‌ماند. با این حال، کسی که هر روز این دو نرخ را کنار هم نگاه می‌کند می‌داند حرکت آن‌ها همیشه یکی نیست و گاهی فاصله‌شان چند صد یا حتی چند هزار تومان می‌شود.

دو بازار با دو ساعت کاری

بازار دلار آزاد هنوز به صرافی‌ها، معامله‌گرهای سنتی و تابلوهای مرجع وابسته است و در عمل ساعت کاری و روز تعطیل دارد. عصر پنجشنبه و روز جمعه معامله‌ی جدی زیادی انجام نمی‌شود و نرخی که شنبه صبح اعلام می‌شود، خبرهای دو روز گذشته را یک‌جا قیمت‌گذاری می‌کند. تتر در مقابل، بازاری دارد که ساعت سه بامداد جمعه هم باز است. هر خبری که در تعطیلات منتشر شود، اول در نرخ تتر دیده می‌شود و بعد در دلار. به همین دلیل خیلی از فعالان بازار ارز، نمودار تتر را در روزهای تعطیل به چشم یک نشانه‌ی زودهنگام نگاه می‌کنند و از روی آن حدس می‌زنند دلار شنبه با چه حالی باز می‌شود.

این تفاوت در پاییز پررنگ‌تر می‌شود، چون تقویم این فصل پر از اتفاق‌هایی است که با ساعت کاری بازار سنتی جور نیستند. نتیجه‌ی جلسه‌های بانک مرکزی آمریکا اواخر شب به وقت ایران اعلام می‌شود، خبرهای سیاسی مهم اغلب آخر هفته منتشر می‌شوند و گزارش‌های مربوط به فروش نفت و درآمد ارزی کشور هم زمان مشخصی ندارند. در چنین روزهایی، تتر تنها بازاری است که می‌تواند همان لحظه واکنش نشان دهد و همین، نوسان آن را در کوتاه‌مدت بیشتر از دلار آزاد می‌کند.

 

چرا دو نرخ هیچ‌وقت کاملا برابر نیستند

قیمت تتر در صرافی‌های ایرانی از دو جزء ساخته می‌شود: ارزش جهانی تتر که تقریبا همیشه نزدیک یک دلار است، و قیمتی که خریدار و فروشنده‌ی ایرانی برای همین یک دلار دیجیتال به تومان توافق می‌کنند. جزء دوم کاملا به عرضه و تقاضای داخلی بستگی دارد. وقتی تعداد زیادی از کاربران همزمان بخواهند تومان را به تتر تبدیل کنند، مثلا چون انتظار افزایش دلار دارند یا می‌خواهند رمزارزهای دیگر بخرند، قیمت تتر از دلار آزاد جلو می‌زند. وقتی هم فشار فروش در بازار رمزارز زیاد شود و کاربران بخواهند سریع به تومان برگردند، تتر با تخفیف نسبت به دلار معامله می‌شود.

هزینه‌ی جابه‌جایی پول هم در این فاصله نقش دارد. برای اینکه کسی بتواند از اختلاف دو نرخ سود بگیرد، باید دلار نقد را بفروشد، تومان را به حساب صرافی واریز کند، تتر بخرد و همین مسیر را در جهت مخالف هم طی کند. هر کدام از این مراحل زمان، کارمزد و سقف واریز و برداشت دارد. نتیجه این است که فاصله‌ی دو نرخ تا وقتی از مجموع این هزینه‌ها کمتر باشد، بسته نمی‌شود. یک تحلیل رابطه‌ی تتر و دلار که منطق قیمت‌گذاری هر کدام از این دو نرخ را جداگانه بررسی کرده، همین نکته را با جزئیات بیشتری توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد چرا انتظار برابری کامل آن‌ها منطقی نیست.

پاییز و فصل تصمیم‌های بزرگ

چند عامل هست که در ماه‌های پاییز بیشتر از بقیه‌ی سال خودشان را نشان می‌دهند. اولی، بحث بودجه‌ی سال بعد است. دولت طبق قانون باید لایحه‌ی بودجه را تا نیمه‌ی آذر به مجلس بدهد و فرض‌هایی که درباره‌ی نرخ ارز و فروش نفت در آن نوشته می‌شود، روی انتظارات بازار اثر مستقیم دارد. دومی، تقویم سیاست پولی در دنیاست. تصمیم بانک مرکزی آمریکا درباره‌ی نرخ بهره، ارزش دلار را در برابر بقیه‌ی ارزها جابه‌جا می‌کند و از مسیر بازارهای جهانی رمزارز، روی تقاضا برای تتر در ایران هم اثر می‌گذارد. سومی، رفتار خود کاربران است. پاییز برای خیلی از خانواده‌ها فصل هزینه‌های آموزشی و برنامه‌ریزی مالی برای آخر سال است و ممکن است بخشی از پس‌اندازهای ارزی دوباره به تومان برگردد.

هیچ‌کدام از این عوامل به‌تنهایی جهت بازار را تعیین نمی‌کند، اما وقتی چند تا از آن‌ها همزمان شوند، نوسان هر دو نرخ بیشتر می‌شود و فاصله‌ی تتر و دلار هم بی‌ثبات‌تر. در هفته‌های پرخبر، تتر به خاطر باز بودن دائمی بازارش زودتر و تندتر واکنش نشان می‌دهد و دلار آزاد با کمی تاخیر و معمولا با دامنه‌ای کمتر دنبالش می‌رود. برای کسی که فقط یکی از این دو نرخ را دنبال می‌کند، این رفتار می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

برای کاربر عادی چه معنایی دارد؟

اگر قصد خرید دلار برای سفر یا پرداخت نقدی دارید، نرخ دلار آزاد ملاک شماست و تتر فقط می‌تواند نشانه‌ای از جهت حرکت باشد. اما اگر هدفتان حفظ ارزش پس‌انداز یا ورود به بازار رمزارز است، تتر ابزار مستقیم‌تری است، چون در هر ساعتی از شبانه‌روز قابل خرید و فروش است و می‌شود آن را به مقدار خیلی کم هم خرید. نکته‌ی مهم این است که هر دو نرخ را با هم مقایسه کنید و اگر فاصله‌ی غیرعادی بین آن‌ها دیدید، عجله نکنید. فاصله‌های بزرگ دوام زیادی ندارند و کسی که در اوج اختلاف وارد می‌شود، اغلب با قیمت بدتری معامله کرده است.

یک اشتباه رایج دیگر، مقایسه‌ی نرخ‌ها از منابع مختلف است. نرخ دلاری که در یک کانال خبری اعلام می‌شود ممکن است مربوط به معامله‌ی چند ساعت قبل باشد، در حالی که نرخ تتر در صرافی، قیمت همین لحظه است. برای اینکه مقایسه منصفانه باشد، باید زمان هر دو نرخ را بدانید و فاصله‌ی قیمت خرید و فروش را هم در نظر بگیرید. در غیر این صورت ممکن است اختلافی را ببینید که در واقع وجود ندارد و فقط حاصل مقایسه‌ی دو عدد از دو زمان مختلف است.

جمع‌بندی

رابطه‌ی تتر و دلار در پاییز، مثل بقیه‌ی سال، رابطه‌ای نزدیک ولی نه یکسان است. دو بازار با دو ساعت کاری، دو گروه خریدار و دو مسیر متفاوت برای جابه‌جایی پول، باعث می‌شوند این دو نرخ گاهی با هم و گاهی جدا از هم حرکت کنند. شناخت همین تفاوت‌ها کمک می‌کند خبرهای این فصل را بهتر بخوانید و تصمیم مالی‌تان را بر اساس یک عدد لحظه‌ای و هیجان بازار نگیرید.