خبرگزاری آریا - صنعت نفت ایران در دولت چهاردهم وارد مرحلهای تازه از بازتعریف نقش خود در اقتصاد ملی، امنیت انرژی و معادلات منطقهای شده است. ثبت رکوردهای جدید در تولید نفت و گاز، امضای قراردادهای راهبردی چند 10 میلیارد دلاری، آغاز پروژههای سرنوشتساز در میدانهای مشترک، اصلاح فرآیندهای فرسایشی سرمایهگذاری و عبور موفق از شرایط بحرانی، تصویر روشنی از عملکرد شرکت ملی نفت ایران بهشمار میرود.
به گزارش شانا، ایران با برخورداری از بیش از یک هزار و 200 میلیارد بشکه معادل نفت خام ذخایر هیدروکربوری، یکی از بزرگترین دارندگان منابع انرژی فسیلی جهان است. با وجود این ظرفیت عظیم، بهرهبرداری بهینه و توسعه پایدار آن همواره نیازمند برنامهریزی دقیق، فناوری پیشرفته و مدیریت هوشمند بوده است.
دولت چهاردهم با نگاه به این منابع نه بهعنوان درآمد کوتاهمدت، بلکه بهعنوان سرمایهای راهبردی برای تثبیت جایگاه ایران در آینده انرژی جهان، فعالیت خود را آغاز کرد. در این دوره، سیاستگذاریها بر افزایش تولید صیانتی، توسعه میدانهای مشترک و اصلاح ساختارهای سرمایهگذاری و تأمین مالی متمرکز شد و بهسرعت وارد مرحله اجرا شد؛ اقدامی که آثار آن در رشد تولید نفت و گاز، بهرهبرداری از میدانهای جدید و ارتقای فناوریهای عملیاتی قابل مشاهده است.
این گزارش، مروری بر عملکرد دولت چهاردهم در حوزه نفت و گاز، از توسعه میدانهای مشترک و افزایش تولید نفت خام تا رکوردشکنی در تولید گاز طبیعی و اجرای پروژههای فناورانه و نگهداشت منابع انرژی کشور است.
ایران؛ قدرتی هیدروکربوری با مسئولیت تاریخی
بر اساس گزارش شرکت ملی نفت، ایران با بیش از یک هزار و 200 میلیارد بشکه معادل نفت خام ذخایر هیدروکربوری، یکی از بزرگترین دارندگان انرژی فسیلی جهان است. برآوردهای فنی نشان میدهد حدود 340 میلیارد بشکه از این ذخایر با فناوریهای فعلی قابل برداشت است؛ ظرفیتی که در صورت ارتقای ضریب بازیافت، میتواند بهمراتب افزایش یابد.
در دولت چهاردهم این منابع نه فقط بهعنوان منبع درآمد کوتاهمدت، بلکه بهعنوان سرمایهای راهبردی برای تثبیت جایگاه ایران در آینده انرژی جهان دیده شد. از همین منظر افزایش تولید با تأکید بر تولید صیانتی و توسعه فناوری، به محور سیاستگذاریها تبدیل شد.
راهبرد دولت چهاردهم؛ عبور از مدیریت روزمره
شرکت ملی نفت ایران در این دوره، سه محور کلان را بهعنوان نقشه راه خود تعریف کرد؛ این سه محور شامل افزایش تولید نفت و گاز با رویکرد صیانتی، توسعه میدانهای مشترک (بهویژه پارس جنوبی و غرب کارون) و اصلاح ساختارهای سرمایهگذاری و تأمین مالی میشود.
این محورها، بهسرعت از سطح سیاستگذاری به عرصه اجرا منتقل شدند و آثار آنها در آمار تولید و قراردادهای امضاشده قابل مشاهده است.
در عین حال دولت چهاردهم با اتخاذ راهبردهای توسعهای و تعمیری در شرکت ملی نفت ایران، توانست تولید نفت و گاز کشور را به رکوردهای جدید برساند، میدانهای نفتی و گازی را توسعه دهد و با بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی، روند سرمایهگذاری در صنعت نفت را تسریع کند.
از توسعه میدانهای مشترک و پارس جنوبی تا جمعآوری گازهای همراه و اجرای پروژههای فناورانه، عملکرد این دولت نشان از پیگیری مستمر و مدیریت هوشمند منابع انرژی کشور دارد.
افزایش تولید نفت خام؛ از بهینهسازی تا توسعه میدانها
از آغاز فعالیت دولت چهاردهم، تولید نفت خام کشور با وجود محدودیتهای فرآورشی و عملیاتی، تا پایان آذر 1404 به حدود 256 هزار بشکه در روز افزایش یافت که سهم دولت چهاردهم از این رشد معادل 230 هزار بشکه در روز بود. این رشد نهتنها به تأمین پایدار خوراک پالایشگاهها کمک کرد، بلکه صادرات نفت خام کشور را تقویت و درآمدهای ارزی دولت را افزایش داد.
در همین دوره، پروژههای متعددی برای نگهداشت و افزایش تولید میدانهای نفتی اجرا شد. تولید میدان نفتی سهراب با بهرهبرداری از چاهها به 2 هزار و 300 بشکه در روز رسید و میدان خشت با استفاده از تأسیسات نرگسی، روزانه 8 هزار بشکه افزایش تولید داشت، همچنین تولید میدانهای نفتی آبان و پایدار غرب به 5 هزار و 300 بشکه در روز ارتقا یافت و میدانهای چشمهخوش، دالپری و پایدار شرق با اجرای عملیات فرآورشی و توسعهای توانستند درمجموع 33 هزار بشکه در روز به ظرفیت تولید کشور اضافه کنند.
احداث و ارتقای خطوط لوله انتقال نفت نیز نقش مهمی در افزایش تولید داشت؛ ازجمله خط لوله شادگان به مارون 3 و 4 و کوپال آسماری به مارون یک که افزون بر رفع محدودیتهای فرآیندی، افزایش تولید معادل 6 تا 7 هزار بشکه در روز را به همراه داشت. تعمیر و راهاندازی برج هیدروژن سولفورزدای هفتگل، واحدهای نوروز و منصوری، همچنین ارتقای ظرفیت نمکزدایی مارون 5 نیز بخشی از اقدامهای فنی برای افزایش تولید نفت بهشمار میرود.
میدانهای آزادگان جنوبی و یاران با حفاری و راهاندازی چاههای جدید توسعهای توانستند درمجموع 103 هزار بشکه در روز به تولید کشور اضافه کنند و ایستگاههای تزریق گاز و واحدهای فرآورش سیار نفت، پایداری تولید را تضمین کردند. پروژههای اساسی مانند واحد فرآورش مرکزی آزادگان جنوبی (CTEP) و نیروگاه غرب کارون برای تأمین برق گازسوز میدانهای جنوبی نیز در این دوره به بهرهبرداری رسیدند.
افزون بر اقدامهای توسعهای، رفع نشت خطوط لوله و تعمیرات اساسی تأسیسات سبب شد میدانهای نفتی مثل ابوذر و بهرگان به تولید پایدار دست یابند. مجموع اقدامهای نگهداشت و افزایش تولید شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب موجب شد حدود 44 هزار بشکه در روز به ظرفیت تولید اضافه شود.
طرحهای نگهداشت و افزایش تولید در چارچوب EPD و EPC نیز از دیگر برنامههای کلیدی دولت چهاردهم بود؛ تاکنون هفت بسته از 32 بسته این طرحها به بهرهبرداری رسیده و سایر بستهها در مراحل اجرا و پیگیری مجوزها قرار دارند.
تولید گاز خام؛ رکوردشکنی و تأمین پایدار انرژی
تولید گاز طبیعی بهعنوان یکی از منابع اصلی انرژی کشور، در دولت چهاردهم با رشد چشمگیری همراه شد.
تولید حداکثری گاز خام در سال 1403 به بیش از یک میلیارد و 107 میلیون متر مکعب در روز رسید و در دی امسال از مرز 1098 میلیون متر مکعب در روز عبور کرد. حدود 70 درصد این تولید از میدان مشترک و راهبردی پارس جنوبی تأمین شد و رکورد روزانه 727 میلیون مترمکعب به ثبت رسید.
برای رفع ناترازی گاز و افزایش پایداری تولید، شرکت ملی نفت ایران تعمیرات اساسی تأسیسات بالادست و پاییندست را انجام و ظرفیت تولید میدان گازی پارس جنوبی را بیش از برنامه مصوب ارتقا داد.
در عین حال با راهاندازی چاههای جدید و اسیدکاری چاهها توانست مقدار تولید روزانه گاز را چند میلیون مترمکعب افزایش دهد. در این میان، حفاری چاههای جدید در سکوهای B11 ،A13 و C14 و عملیات بسترشناسی و فشارافزایی میدانهای پارس جنوبی به تثبیت ظرفیت تولید کمک کردند.
در ادامه انجام طرحهای توسعهای در حوزه میدانهای گازی، طرحهای فشارافزایی پارس جنوبی با انعقاد قراردادهای هاب به ارزش 17 میلیارد دلار با پیمانکاران داخلی شامل قرارگاه خاتم، شرکت مهندسی و صنایع نفت، مپنا و پتروپارس آغاز شد. پیشبینی میشود ارزش گاز و میعانات گازی حاصل از این طرحها تا سال 1450 به بیش از 520 میلیارد دلار برسد.
همچنین اقدامهای مقدماتی برای ذخیرهسازی گاز طبیعی در میدانهای منتخب کشور در استانهای کهگیلویه و بویراحمد، ایلام و گلستان آغاز شده و بررسیهای فنی بر اساس مجوزهای شورای عالی سیاستگذاری در حال انجام است.