خبرگزاری آریا - چهارشنبه این هفته، آسمان شاهد نخستین خورشیدگرفتگی کامل در دو سال اخیر خواهد بود؛ رویدادی تماشایی که لحظاتی خورشید را بهطور کامل میپوشاند.
خورشیدگرفتگی کامل زمانی رخ میدهد که ماه در حال عبور از بین خورشید و زمین، سایهای روی زمین میاندازد که نور خورشید را در برخی از مناطق بهطور کامل مسدود میکند.
طبق توضیح ناسا، خورشیدگرفتگی کامل زمانی رخ میدهد که ماه در حال عبور از بین خورشید و زمین، سایهای روی زمین میاندازد که نور خورشید را در برخی از مناطق بهطور کامل مسدود میکند.
خورشیدگرفتگی کامل و جزئی
این خورشیدگرفتگی کامل که در روز 12 آگوست رخ خواهد داد در بخشهایی از گرینلند، ایسلند، شمال اسپانیا و شمال شرقی پرتغال قابل رویت است و برای دقایقی، با ناپدید شدن کامل خورشید، آسمان برای لحظاتی تاریک میشود.
در عین حال، این خورشیدگرفتگی در بخشهایی از اروپا، آفریقا و آمریکای شمالی، به صورت جزئی دیده خواهد شد و در آن تنها بخشی از نور خورشید از دید پنهان میشود.
طبق اعلام آژانس فضایی اروپا، در آوریل سال 2024، یک خورشیدگرفتگی کامل در مکزیک، آمریکا و کانادا قابل مشاهده بود؛ اما آخرین خورشیدگرفتگی کاملی که در اروپا مشاهده شد، به سال 2006 برمی گردد.
اما آنچه در روز 12 آگوست رخ خواهد داد، اولین خورشیدگرفتگی کاملی است که از سال 1905 تاکنون در سرزمین اصلی اسپانیا قابل مشاهده خواهد بود و اولین خورشیدگرفتگی از سه خورشیدگرفتگی ای است که از حالا تا سال 2028 در اسپانیا رویت خواهد شد.
کارول ماندل، مدیر علوم آژانس فضایی اروپا، در این باره گفت: «یک خورشیدگرفتگی کامل، یکی از آن لحظات نادری است که میلیونها نفر میتوانند با هم به آسمان نگاه کرده وهمزمان حس شگفتی و کنجکاوی را تجربه کنند. این لحظه خاصی است که ما را به کیهان متصل میکند و به ما یادآور میشود که میل به کاوش و درک کردن، یکی از بزرگترین نقاط قوت بشریت است.»
رویت خورشیدگرفتگی؛ کی و کجا؟
خورشیدگرفتگی کامل، در محوطه ای در حدود 8,300 کیلومتر مشاهده می شود که از حدود ساعت 1 بعدازظهر به وقت اروپای شرقی در بالای خط ساحلی قطب شمال شروع می شود و از روی گرینلند، ایسلند، پرتغال و شمال اسپانیا هم عبور می کند.
تماشاگران خورشیدگرفتگی در گرینلند کمی بیش از دو دقیقه خورشیدگرفتگی کامل را می بینند ولی این پدیده در شمال اسپانیا تنها حدود 20 ثانیه طول می کشد؛ در این میان هرگز نباید شرایط جوی را نادیده گرفت؛ چرا که نامساعد بودن آبوهوا همیشه بزرگترین مانع برای رصد خورشیدگرفتگی است.
البته آژانس فضایی اروپا کسانی که خارج از مسیر خورشیدگرفتگی زندگی میکنند هم فراموش نکرده و پخش زندهای از گرفتگی کامل را از رصدخانه اخترفیزیکی هاوالامبر اسپانیا در Teruel به اشتراک خواهد گذاشت.
خورشیدگرفتگی بعدی کی است؟
طبق گفته ناسا، خورشیدگرفتگی کامل بعدی کمتر از یک سال دیگر، در روز دوم ماه آگوست سال 2027 از روی جنوب اسپانیا، شمال آفریقا، عربستان و یمن عبور خواهد کرد.
اولین خورشیدگرفتگی کامل بعدی در آمریکا هم در روز 30 مارس 2033 رخ خواهد داد که البته فقط در آلاسکا قابل مشاهده خواهد بود. اولین خورشیدگرفتگی کامل در خاک اصلی آمریکا در روز 22 آگوست سال 2044 رخ خواهد داد.
تماشای ایمن خورشیدگرفتگی
نگاه کردن مستقیم به خورشید ،بدون استفاده از محافظ تخصصی از نظر علمی کاملا اشتباه است؛ مگر اینکه در طول زمان گرفتگی کامل که نور خورشید بهطور کامل مسدود میشود، مستقیم به خورشید نگاه کنیم.
ولی با اولین نشانه ظهور مجدد نور خورشید، باید عینک مخصوص خورشیدگرفتگی به چشم زده یا از یک رصدگر دستی خورشید استفاده کرد. یا می توان خورشید را با یک تلسکوپ، دوربین دوچشمی یا دوربینی که دارای یک فیلتر خورشیدی مخصوص در جلو است رصد کرد که از چشمان شما مثل عینک خورشیدگرفتگی محافظت خواهد کرد.
لازم به ذکر است که استفاده از عینکهای آفتابی معمولی به جای عینکهای خورشیدگرفتگی یا رصدگرهای خورشیدی، بی فایده است؛ چرا که عینکهای مخصوص، هزاران بار تاریکتر و دارای استانداردهای بینالمللی هستند.
در عین حال و طبق گفته ناسا، نگاه کردن به خورشید از طریق هر دستگاه نوری (لنز دوربین، تلسکوپ، دوربین دوچشمی)، ایمن نیست. پرتوهای خورشید با عبور از یک دستگاه نوری متمرکز شده و همین ممکن است منجر به سوختن فیلتر عینک یا رصدگر شده و آسیب شدیدی به چشم وارد کند.
دانشمندان از خورشیدگرفتگیها چه میآموزند؟
خورشیدگرفتگیها فرصت بینظیری برای دانشمندان فراهم میکند تا خورشید و تاج آن (جو بیرونیاش) را مطالعه کرده و درعین حال از عموم مردم دعوت کنند تا به عنوان دانشمند- شهروند مشارکت کنند.
دانشمندان در اسپانیا در نظر دارند تا در جریان خورشیدگرفتگی روز چهارشنبه، بالنهایی با ارتفاع بالا، به هوا پرتاب کرده و به ثبت تصاویری از این رویداد و سایه ماه بپردازند. هدف از انجام این کار، بازتولید یک آزمایش خورشیدگرفتگی در سال 1919 است که در آن نحوه خم شدن نور ستاره های دوردست توسط گرانش خورشید، اندازه گیری شد و در نهایت با اتکا به آن، نظریه نسبیت عام آلبرت انیشتین تایید شد.
ماندل از آژانس فضایی اروپا در این باره توضیح داد: «ما از چنین فرصت هایی استفاده میکنیم تا علم و فناوری فضایی را به جامعه نزدیکتر کنیم، الهامبخش نسلهای آینده باشیم و مردم سراسر اروپا را از طریق هیجان کشف کردن در کنار هم جمع کنیم.»