خبرگزاری آریا - پژوهشگران برای نخستینبار با بررسی دندانهای فسیلشده، دمای بدن تیرانوسوروس رکس را اندازهگیری کردند. نتیجه نشان میدهد این دایناسور غولپیکر، دمایی حدود 36 درجه سانتیگراد، تقریباً مشابه دمای بدن انسان، داشته است.
وبگاه نیوزر در گزارشی آورده است:
تیرکس (تیرانوسوروس رکس) یکی از مشهورترین دایناسورهای تاریخ، شکارچی بزرگی است که حدود 66 میلیون سال پیش در آمریکای شمالی زندگی میکرد. این دایناسور حدود 12 متر طول و 4 متر ارتفاع داشت و وزنش به حدود 8 تن میرسید. تیرکس در پایان دوره کرتاسه ، درست پیش از انقراض بزرگ دایناسورها، بر زیستبوم خود تسلط داشت؛ اما تاکنون دانشمندان نمیدانستند دمای بدن این حیوان چقدر بوده است.
گروهی از پژوهشگران با استفاده از دندانهای فسیلشده، سرانجام توانستند این دما را اندازهگیری کنند. دندانهای استفادهشده از ذخایر موزه دانشگاه کالیفرنیا در لسآنجلس بودند و میلیونها سال در سنگها باقی مانده بودند.
خوانشهای بهدستآمده از سه دندان نشان میدهد که میانگین دمای بدن تیرکس حدود 97 درجهٔ فارنهایت (36 درجهٔ سانتیگراد) بوده است. این دما مشابه دمای بدن فیلهای امروزی و نزدیک به محدوده طبیعی بدن انسان است. این مطالعه در مجله ساینس ادونسز/ Science Advances منتشر شده است.
خونگرم یا خونسرد؟
دمای بدن، یکی از ویژگیهای کلیدی هر موجود زنده است. پستانداران و پرندگان خونگرم هستند؛ یعنی دمای بدنشان را در محدوده ثابتی نگه میدارند. اما درباره دایناسورها، این پرسش همیشه مطرح بوده که آیا آنها هم خونگرم بودند یا خونسرد.
دایناسورهای خونسرد، دمای بدنشان با دمای محیط تغییر میکرد و در مناطق سرد، کند و کمتحرک میشدند. اما دایناسورهای خونگرم میتوانستند مستقل از محیط، دمای بدن خود را تنظیم کنند و در نتیجه فعالتر و سریعتر باشند.
این کشف نشان میدهد که تیرکس احتمالاً خونگرم بوده است؛ یعنی میتوانسته دمای بدن خود را مستقل از محیط کنترل کند. همین ویژگی، او را به یک شکارچی بسیار کارآمد تبدیل میکرد.
چگونه دمای بدن یک دایناسور را اندازه میگیرند؟
روش اندازهگیری دما از روی مینای دندان، یک روش نسبتاً جدید است. این روش بر پدیدهای به نام ایزوتوپهای کربن و اکسیژن (اتمهای همعنصر با جرم متفاوت) تکیه دارد. وقتی دندان در بدن دایناسور شکل میگرفت، اتمها بر اساس دمای بدن در کنار هم قرار میگرفتند.
این پدیده شبیه به چیدن آجرها در یک دیوار است؛ اگر دما تغییر کند، الگوی چیدمان آجرها هم تغییر میکند. دانشمندان از همین الگو برای تخمین دمای بدن دایناسور استفاده کردند.
آرادنا تریپاتی (Aradhna Tripati)، زمینشیمیدان دانشگاه کالیفرنیا در لسآنجلس و از نویسندگان این مطالعه، میگوید: برای نخستینبار توانستیم دمای بدن مشهورترین دایناسور جهان را اندازهگیری کنیم.
چرا این کشف مهم است؟
دانستن دمای بدن تیرکس میتواند به دانشمندان کمک کند تا بفهمند این دایناسور چگونه زندگی میکرده است. با دمای حدود 36 درجه، تیرکس میتوانست در بیشتر مناطق آمریکای شمالیِ پیش از تاریخ زندگی کند و دمای داخلی بدن خود را در مناطق سردتر و گرمتر پایدار نگه دارد.
دانشمندان میگویند آزمایش این روش روی سایر دایناسورها اهمیت زیادی دارد تا مشخص شود دمای بدن آنها چقدر بوده است. این یافتهها همچنین میتواند دربارهٔ نوع شکارهایی که این دایناسور برای تأمین انرژی خود شکار میکرد، اطلاعاتی به دست بدهد. یک شکارچی خونگرم، برای حفظ دمای بدنش به انرژی زیادی نیاز دارد؛ بنابراین باید طعمههای بزرگ و پرانرژی شکار کند.
به گفته پژوهشگران، ممکن است دمای بدن تیرکس یکی از عوامل کلیدی در تسلط این دایناسور بر زیستبوم زمان خود بوده باشد.